Filistin Görsel Hafızasının Öncü Ressamı Sliman Mansour 79 Yaşında Hayatını Kaybetti

Filistin sanatının ve görsel hafızasının en önemli temsilcilerinden, dünyaca ünlü "Zorluk Devesi" tablosunun yaratıcısı ressam Sliman Mansour, 79 yaşında yaşamını yitirdi. Sanatçının vefatı, kurucusu olduğu kurumlar ve geride bıraktığı simgeleşmiş eserleriyle Filistin kültür dünyasında derin bir boşluk bıraktı.

Filistin'in Yükünü Taşıyan Bir Sanatçı

Sliman Mansour, sadece bir ressam olmanın ötesinde, Filistin'in görsel hafızasını inşa eden kuşağın en belirleyici isimlerinden biriydi. Sanatçının 1973 yılında tuvale aktardığı ve Kudüs'ü sırtında taşıyan yaşlı bir adamı tasvir eden "Zorluk Devesi" (Camel of Hardship) adlı tablosu, zamanla Filistin halkının yükünü, toprağa bağlılığını ve sürgün acısını anlatan evrensel bir ikona dönüştü.

Mansour'un sanat dünyası tek bir resimle sınırlı kalmadı; zeytin ağaçları, taş duvarlar, geleneksel kıyafetler, köylüler ve bekleyiş temaları onun eserlerinde defalarca hayat buldu. Sanat eleştirmeni Bashir Makhoul'un da belirttiği gibi, Mansour'un sanatı politika, toprak ve şiir olmak üzere üç temel izlek etrafında şekillenerek çok katmanlı bir anlam dünyası sundu.

Toprağı Malzemeye Dönüştüren Direniş

İlk İntifada döneminde İsrail üretimi sanat malzemelerini kullanmayı reddeden Mansour, diğer sanatçılarla birlikte çamur, kına ve doğal pigmentler gibi yerel malzemelere yöneldi. Bu tercih, toprağı sadece resmin konusu olmaktan çıkarıp doğrudan sanatın ana malzemesi haline getirdi ve işgal altında sanat yapmayı politik bir eyleme dönüştürdü.

Sanatçının çamurdan ürettiği figürler, kurudukça çatlayıp parçalanan doğal yapısıyla Filistin'in bölünmüş coğrafyasını simgeleyen güçlü bir metafor oluşturdu. Mansour, bu çatlakları gizlemek yerine eserin varoluşsal bir parçası olarak kabul ederek, umutsuzluk ile iyimserliğin bir arada var olduğu "iyimser kötümser" bir sanat dili geliştirdi.

Kurumsal Miras ve Hatıralar

Mansour, sanatsal üretiminin yanı sıra Filistin'de sanatın kurumsallaşması için de büyük çaba sarf etti. Filistinli Sanatçılar Birliği'nin kurulmasından al-Wasiti Sanat Merkezi'nin hayata geçirilmesine kadar pek çok alanda öncü rol üstlenerek, işgal altındaki kültürel alanın inşasına katkı sağladı.

Sanatçının çocukluğundan sanat hayatına ve Filistin yakın tarihine uzanan söyleşilerinden oluşan "Ala Darb al-Ghoul" adlı anı kitabı, Rana Anani ile birlikte hazırlanarak yakın zamanda Arapça olarak yayımlandı. Geçtiğimiz yıl Türkiye'de "Ben Yıkılmayacağım" başlığıyla eserleri sergilenen Mansour, geride sessizleşmeyecek güçlü bir sanatsal miras bıraktı.