Afrika yükseköğretiminde epistemic adaletsizlik ve atıf politikaları

Serdar HocamYazar & Editör

Afrika yükseköğretimindeki epistemik adaletsizlikleri ve Batı merkezli akademik metrikleri aşmak için stratejik suç ortaklığı ile alternatif altyapıların kurulması ele alınıyor.

◉ 25 okunma
Poison and antidote: Decolonising citation in scholarship

Afrika yükseköğretiminde bilim insanlarının Batı merkezli akademik metrikler, atıf pratikleri ve altyapılar karşısında karşılaştığı zorluklar incelenirken, bu sistemlerin içinden dönüştürülmesi amacıyla stratejik yaklaşımlar ve alternatif çoğulcu bilgi modelleri tartışılıyor.

Afrika Biliminin Karşılaştığı Sistemli Zorluklar

Afrika yükseköğretiminde görev yapan akademisyenler, sömürgesizleştirme çağrıları yaparken bir yandan da Batı merkezli yayın mecralarında var olma ironisiyle karşı karşıya kalmaktadır.

Veriler, Scopus indeksli Afrika dergilerindeki makalelerin ortalama atıf sayısının Batılı dergilere kıyasla oldukça düşük kaldığını ve örneklenen makalelerin ezici bir çoğunluğunun yalnızca İngilizce yayımlandığını ortaya koymaktadır.

Epistemik Şiddet ve Bilgi Dünyasındaki Dışlanma

Miranda Fricker'ın tanıklık adaletsizliği ve hermeneutik adaletsizlik kavramları, Afrika kökenli akademik çalışmaların ve yerel kavramların küresel literatürde nasıl sistematik olarak göz ardı edildiğini anlamak için kullanılmaktadır.

Üniversitelerin neoliberal dönüşümü ve performans metrikleri, Afrika'daki akademik çıktıların yerel olarak etiketlenmesine ve ikincil konuma itilmesine yol açmaktadır.

Stratejik Suç Ortaklığı ile İçeriden Dönüşüm

Sömürgeci altyapıları tamamen reddetmek yerine, bu yapıların içerisine bilinçli ve sürdürülebilir bir şekilde dahil olarak onları içeriden dönüştürme stratejisi savunulmaktadır.

Batılı dergilerde Afrikalı yazarların eserlerine yer verilmesi, Batılı araçlar üzerinden önyargıların eleştirilmesi ve alternatif altyapıların inşa edilmesi bu sürecin temel unsurları arasında yer almaktadır.

Atıf Pratiklerinin Politik Boyutu ve Yeni Öneriler

Gerçekleştirilen içerik analizleri, akademik yayınlarda Batılı yazarlara kıyasla Afrika kökenli çalışmalara ve sözlü kaynaklara çok daha az atıf yapıldığını açıkça göstermektedir.

Sözlü geleneklerin ve yerel bilgi kaynaklarının akademik literatüre dahil edilebilmesi için yeni atıf protokollerinin geliştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Çoğulcu Bir Akademi ve Gelecek Vizyonu

Tek bir evrenselliğin yerine, karşılıklı saygıya dayanan ve eşit konumdaki bilgi sistemlerinin bir arada bulunduğu çoğulcu bir akademi hedeflenmelidir.

Afrika merkezli araştırma kalitesi göstergeleri, toplumsal ilgiyi, nesiller arası bilgi aktarımını ve Ubuntu gibi değerlerin uygulanmasını esas almalıdır.