Türkiye'de Tütünle Mücadelede Kapsamlı Yeni Yasal Düzenlemeler Hazırlığı
Sağlık Bakanlığı öncülüğünde hazırlanan ve ekim ayında TBMM'ye sunulması planlanan yeni kanun teklifi, 2015 sonrası doğanlara tütün yasağı, 2040'ta üretimin sonlandırılması ve genişletilmiş kapalı alan kısıtlamaları içeriyor.
Türkiye'de tütün kullanım oranlarındaki artış ve akciğer kanseri vakalarına karşı Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni kanun teklifinde köklü kısıtlamalar ve yasaklar yer alıyor.
Küresel ve Ulusal Tütün Tablosu
Dünya genelinde 1,2 milyar kişinin sigara kullandığı ve her yıl yaklaşık 7 milyon insanın tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği bildiriliyor. Türkiye'nin 2003 yılında taraf olduğu Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi sonrasında önemli adımlar attığı, ancak son yıllarda özellikle kadınlar ve gençler arasında tütün kullanım oranlarında yeniden bir artış yaşandığı ifade ediliyor.
Satış ve Kullanım Rakamlarındaki Artış
Türkiye'de sigara satışlarının son yıllarda önemli ölçüde yükseldiği, 2012 yılında yaklaşık 91 bin ton ve 4,5 milyar paket olan satışların 2025 yılında 160 bin ton ile 8 milyar pakete ulaştığı belirtiliyor. Kadınlarda sigara içme oranının son 10-15 yılda yüzde 40-50 civarında arttığı, 15-24 yaş grubundaki kadınlarda ise bu oranın yüzde 90'ı aştığı kaydediliyor.
2015 Sonrası Doğanlara Tütün Yasağı
Çocukların ve gençlerin korunmasını hedefleyen taslak düzenlemeye göre, 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğan kişilere hayatları boyunca tütün ürünlerinin kullanımı, içimi ve satışı tamamen yasaklanıyor. Bu maddeyle gelecek nesillerin tütün bağımlılığından tamamen korunması amaçlanıyor.
2040 Yılında Üretimin Kökten Yasaklanması
Hazırlanan kanun teklifinin en dikkat çekici maddelerinden biri olarak, 2040 yılından itibaren Türkiye sınırları içinde tütün ürünlerinin üretiminin ve satışının kökten yasaklanması öngörülüyor.
Akciğer Kanseri ve Sağlık Vergisi
Türkiye'de her yıl yaklaşık 35 bin kişinin sigara kullanımı dolayısıyla akciğer kanserinden hayatını kaybettiği belirtiliyor. Taslakta yer alan sigara paketlerine yönelik "sağlık vergisi" uygulaması ile elde edilecek gelirlerin koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerine aktarılması planlanıyor.
Genişletilmiş Alan Sınırlamaları ve Paket Düzenlemeleri
Yeni düzenlemeler kapsamında lokantaların hem açık hem de kapalı alanlarında sigara içilmesi yasaklanırken, parklar, bahçeler ve kamu binalarında dışarıdan görünmeyecek özel alanlar oluşturulacak. Ayrıca standart paket sistemine geçilerek ince ve 'slim' sigaraların ortadan kaldırılacağı ve kimlik doğrulama sistemiyle 18 yaş altındakilerin bu ürünlere erişiminin engelleneceği ifade ediliyor.