15 Yaş Altı Sosyal Medya Yasağı Öncesinde EDAM'dan Dijital Risk Raporu
1 Kasım'da yürürlüğe girecek yeni düzenleme öncesinde yayımlanan EDAM raporu, dijital platformların çocuklar üzerindeki tasarım tehlikelerini ve tehlike kategorilerini ortaya koydu.
Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi tarafından hazırlanan kapsamlı raporda, çocukların sosyal medyada karşılaştığı içerik, temas ve davranışsal riskler detaylı bir şekilde ele alınırken, platformların kullanım süresini artıran tasarım unsurlarına dikkat çekildi.
Düzenlemenin Yürürlük Tarihi
Türkiye'de 1 Mayıs 2026 tarihinde yayımlanan yasal düzenlemeyle sosyal ağ sağlayıcılarına 15 yaş altındaki çocuklara hizmet vermeme yükümlülüğü getirildi. 1 Kasım tarihinde yürürlüğe girmesi planlanan hükümler kapsamında platformların yaş doğrulama dahil teknik ve idari önlemler alması öngörülüyor.
EDAM Raporunun Detayları
Sinan Ülgen tarafından hazırlanan Çocukların Sosyal Medyaya Erişimi Türkiye için Politika Önerileri başlıklı raporda dijital dünyanın çocuklar açısından taşıdığı riskler mercek altına alındı. Raporda riskler içerik temas davranış ticari uygulamalar ve platform tasarımı olarak sıralandı.
Platform Tasarımlarının Riskleri
Sosyal medya platformlarının tasarım özelliklerinin çocukların kullanım sürelerini artırmaya yönelik olduğu belirtildi. Sonsuz kaydırma kişiselleştirilmiş içerik önerileri gece saat gelen bildirimler ve sürekli sosyal karşılaştırmayı teşvik eden sistemler çocuklar açısından risk oluşturuyor.
Ciddi Tehlikeler ve Tehditler
Çocukların karşı karşıya kaldığı en ciddi tehlikeler arasında pornografik içerikler, kendine zarar vermeyi özendiren paylaşımlar, yeme bozukluklarını teşvik eden içerikler ve nefret söylemleri bulunuyor. Yabancı yetişkinlerle istenmeyen temas ile cinsel şantaj da önemli riskler arasında gösterildi.
Yaş Gruplarına Göre Önlemler
15 yaş altı için getirilen kısıtlamaların yanı sıra 15 ila 17 yaş grubuna farklılaştırılmış hizmetler ve ebeveyn denetimleri uygulanacak. EDAM raporunda mutlak yasak yerine risklere göre kademeli erişim modeli önerildi.
Bilimsel Araştırma Sonuçları
ABD'deki California Üniversitesinde görevli bilim insanlarının yaptığı çalışmada, erken yaşta akıllı telefon kullanan çocuklarda yeme bozukluğunun yüzde 36 daha yüksek seyrettiği ortaya kondu.