Atatürk Dönemi Karma Ekonomi Modeli ve 1929 Buhranındaki Büyüme Rekorları
1923-1938 yılları arasında uygulanan milli kalkınma hamlesi, küresel kriz yıllarında dahi ülkenin ekonomik olarak hızla büyümesini sağlamıştır.
Gazi Mustafa Kemal Atatürk döneminde hayata geçirilen karma ekonomik model ve stratejik yatırımlar, 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'na rağmen Türkiye'nin yüksek oranlarda büyüme kaydetmesini mümkün kılmıştır.
Ekonomik Bağımsızlık ve İzmir İktisat Kongresi
Kurtuluş Savaşı döneminde dahi ekonomi konusunu öncelikli ele alan Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 1923 yılında İzmir İktisat Kongresi'ni toplayarak Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomik bağımsızlık yol haritasını çizmiştir.
Bu kongrede alınan kararlar doğrultusunda özel girişimi dışlamayan, stratejik ve büyük yatırımları ise devlet eliyle yürüten pragmatik ve milli bir kalkınma modeli uygulamaya konulmuştur.
Sanayi Hamlesi ve Stratejik Fabrikalar
1923 ile 1938 yılları arasında gerçekleştirilen büyük sanayi hamlesiyle, savaştan yeni çıkan ülke kendi kendine yeten bağımsız bir yapıya kavuşturulmuştur.
Bu on beş yıllık süreçte şeker, gıda, dokuma, tekstil, savunma, havacılık, kimya ve cam gibi pek çok farklı alanda stratejik fabrikalar kurulmuştur.
Sosyal Fabrika Modeli
Nazilli Basma Fabrikası gibi kurulan bazı önemli tesisler, bünyesindeki kreşler, lojmanlar ve çeşitli sosyal imkânlarla birlikte birer sosyal fabrika modeli olarak kurgulanmıştır.
Söz konusu tesisler, Ahilik felsefesi temel alınarak çalışanların refahını gözeten bir anlayışla faaliyete geçirilmiştir.
1929 Buhranına Rağmen Rekor Büyüme
Dünya genelinde ekonomik buhran nedeniyle büyük çöküşler yaşanırken, Türkiye uyguladığı karma ekonomi modeli sayesinde krizden kalkınarak çıkan ender ülkeler arasında yer almıştır.
Ülke, 1930 ile 1939 yılları arasında yıllık ortalama yüzde 7,3 ile yüzde 8 arasında milli gelir büyüme hızı elde etmiş, 1933 yılında yüzde 15,5 ve 1936 yılında yüzde 23,1 oranlarına ulaşmıştır.