Belediyelerde Yatırımların Azalan Payı ve Ekonomik Büyüme Etkisi

Türkiye ekonomisinde belediyelerin yatırım paylarının bütçe içinde eridiği, İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerin ekonomik büyümede kritik bir rol oynadığı ve son siyasi hareketliliklerin yatırımların önünü açması gerektiği belirtildi.

Ekonomik Büyüme ve Şehirlerin Rolü

Türkiye ekonomisi geçtiğimiz yıl yüzde 3,7 oranında büyüme kaydetti ve enflasyonu düşürme hedefi gözetilirken büyümenin sürdürülmesi önem taşıyor.

Ekonomi değerlendirilirken genellikle Ankara odaklı siyasi trafik konuşulurken, şehirlerin altyapı ihtiyaçları ve belediyelerin ekonomideki rolü göz ardı edilebiliyor.

Üç Büyükşehirin Ekonomik Payı

İstanbul, Ankara ve İzmir, Türkiye ekonomisinin yüzde 45'ini sırtlıyor ve üretilen her 100 liralık katma değerin yaklaşık 45 lirası bu üç şehirde doğuyor.

Bu şehirlerdeki ulaşım hatları, altyapı yatırımları veya ruhsat süreçlerinin yavaşlaması, doğrudan Türkiye ekonomisinin bütününe fren yaptırıyor.

Bütçeler Büyürken Yatırımlar Eriyor

Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporları ve TÜİK verilerine göre, belediyelerin 2024'teki toplam 1,3 trilyon liralık harcamasının yüzde 24,4'ü yatırımlara ayrıldı.

2025 yılında toplam harcama yüzde 35 artarak 1,7 trilyon liraya çıkarken, yatırımlar sadece yüzde 6'lık artışla 331 milyar lirada kaldı ve yatırımın bütçedeki payı yüzde 19,1'e geriledi.

Geçmiş Yıllarla Yatırım Kıyaslaması

Belediyeler 2018 yılında bütçelerinin yüzde 36,1'ini yatırıma ayırırken, bu oran 2019'da yüzde 23,9'a düştü ve yatırımlar bir daha 2019 öncesi seviyelere ulaşamadı.

2019 sonrasında büyükşehirlerde değişen yönetim anlayışının yatırım önceliklerini zayıflattığına dair tablo göz ardı edilemiyor.

Büyükşehir Yatırımlarının Katkısı

Orta Vadeli Program'da 2027 için yüzde 4,2 büyüme hedeflenirken, İstanbul, Ankara ve İzmir'de yapılacak belediye yatırımları büyümeye aktif katkı sunmalıdır.

2025 bütçesindeki yatırım harcaması yüzde 24 seviyesinde tutulabilseydi mahalli idareler 92 milyar lira daha fazla yatırım yapmış olacaktı.

Siyasi Hareketlilik ve Yatırım İhtiyacı

Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş partisinden istifa ederken, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay AK Parti'ye katıldı.

Bugün Türkiye'nin asıl ihtiyaç duyduğu şey, bu siyasi hareketliliğin şehirlerde bekleyen yatırımların önünü açması ve mahalli idarelerin ekonomide aktif rol üstlenmesidir.