İran ile Çin Arasında Gizli Finansman ve Ticaret Koridoru Kuruldu
ABD yaptırımlarını aşan İran ve Çin, uluslararası bankacılık sistemini bypass eden 2,5 milyar dolarlık alternatif ticaret mekanizması hayata geçirdi.
Uluslararası alanda uygulanan ABD yaptırımlarına rağmen İran ve Çin arasında uluslararası bankacılık sistemini bypass eden 2,5 milyar dolarlık gizli bir finansman ve ticaret koridoru oluşturuldu. Tahran, sattığı petrol karşılığında elde ettiği gelirleri krediye dönüştürerek ithalatını sürdürüyor.
Alternatif Finansman Koridorunun Oluşumu
ABD yaptırımları, İran ile Çin arasındaki ticaretin önünü kesmek yerine iki ülke arasında alternatif bir finansman koridorunun oluşmasına yol açtı. Tahran, petrolünü Çin'e satarak karşılığında elde ettiği geliri doğrudan ödeme yapmak yerine Çin'den mal ve hizmet alımında kullanılabilecek krediye dönüştürüyor.
Bu yöntem sayesinde İran, uluslararası bankacılık sistemine ihtiyaç duymadan ithalatını kesintisiz bir şekilde sürdürmeye devam ediyor.
Askeri Tedarik ve Resmi Açıklamalar
Sistemin yalnızca ticari mallarla sınırlı olmadığı belirtiliyor. Reuters’ın ulaştığı kaynaklara göre mekanizma, son bir yıl içinde İran’a milyonlarca dolar değerinde hava savunma ekipmanı tedarikiyle bağlantılı sözleşmelerde de en az bir kez kullanıldı.
Yaşanan bu gelişmelerin ardından Çin Dışişleri Bakanlığı ise söz konusu finansman ve ticaret mekanizmasından haberdar olmadığını kamuoyuna açıkladı.
Para Akışının İşleyiş Mekanizması
Çin devlet petrol şirketi Zhuhai Zhenrong adına hareket eden bir alıcı, ChuXin adlı finans kuruluşuna aylık yüz milyonlarca dolar yatırdı. Bu kaynaklar daha sonra Çinli ihracatçılara ve İran’daki altyapı projelerinde çalışan şirketlere aktarıldı.
Kaynaklar, bu mekanizma üzerinden geçen İran petrol gelirlerinin yaklaşık yüzde 70’inin altyapı projelerine yönlendirildiğini, kalan kısmın ise mal satan şirketlerin ödemelerinde kullanıldığını ifade ediyor.
Finansal Hacim ve Kayıt Dışı Yapılar
Son bir yıl içinde özel amaçlı şirketler üzerinden 2 ila 2,5 milyar dolar arasında değişen bir para akışının gerçekleştiği tahmin ediliyor. Ancak bu süreçte rol alan bazı finans kuruluşları ve yapıların Çin’deki resmi şirket kayıtlarında doğrulanamadığı belirtiliyor.
Kayıt dışı unsurlar barındıran bu yapı, iki ülkenin yaptırımlara karşı geliştirdiği esnek finansal yöntemlerin boyutunu gözler önüne seriyor.
İki Ülke İçin Sağladığı Ekonomik Avantajlar
Kurulan bu düzenleme her iki taraf için de önemli ekonomik avantajlar sağlıyor. İran dolar ve uluslararası bankacılık sistemine doğrudan ihtiyaç duymadan ticaret yaparken Çin de yaptırımlı İran petrolüne erişimini kesintisiz sürdürüyor.
Kpler verilerine göre Çin, 2025 yılında İran’ın deniz yoluyla ihraç ettiği petrolün yüzde 80’den fazlasını, yani günde ortalama 1,4 milyon varili satın aldı.
Ticaret Kalemleri ve Stratejik Ortaklık
İran'ın Çin'den ithal ettiği ürünler arasında ilaç, araç ve çeşitli iletişim ekipmanları bulunuyor. Üreticilerin önemli bölümünün İran’la doğrudan ticaret yapmadığı, bu nedenle yaptırımları ihlal ettiklerine dair somut bir göstergenin bulunmadığı ifade ediliyor.
Bu yapı, Çin ve İran'ın 2021 yılında enerji ve altyapı başta olmak üzere birçok sektörü kapsayarak imzaladığı 25 yıllık stratejik ortaklık anlaşmasının yeni bir boyutunu ortaya koyuyor.