Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği Yürürlüğe Girdi
Karbon emisyonlarının izlenmesi ve alınıp satılmasına olanak tanüyen Emisyon Ticaret Sistemi Resmi Gazete'de yayımlanarak uygulamaya konuldu.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu düzenlemeyle birlikte ülkede karbon emisyonlarının izleneceği, tahsisatların alınıp satılabileceği yeni bir piyasa kuruldu.
Sistemin Kapsamı ve İstisnalar
Emisyon Ticaret Sistemi başlangıçta yıllık 50 bin tonun üzerinde sera gazı emisyonu bulunan Kategori B ve Kategori C tesislerini kapsayacak. Yıllık emisyonu 50 bin ile 500 bin ton arasında olan tesisler Kategori B, 500 bin tonun üzerinde emisyon üreten tesisler ise Kategori C olarak değerlendirilecek.
Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarının tesisleri ETS kapsamı dışında tutulacak. Ancak bu tesislerin emisyonlarını izleme ve raporlama yükümlülüğü sürecek. Doğal gaz ve ham petrolün iletimi ile depolanması faaliyetleri de ilk uygulama döneminin sonuna kadar sistem dışında kalacak.
Tahsisat ve Karbon Maliyeti
Bir tahsisat, bir ton karbondioksit eş değerinde sera gazı emisyonu hakkı anlamına geliyor. İşletmelerin yıllık emisyonları ölçülecek, raporlanacak ve bağımsız kuruluşlarca doğrulanacak.
Yıl sonunda işletme, doğrulanmış emisyonu kadar tahsisatı teslim edecek. Elindeki tahsisat miktarı yetersiz kalırsa aradaki farkı piyasadan satın alacak.
İşletmelere verilecek ücretsiz tahsisat miktarı, sektör, üretim düzeyi ve emisyon yoğunluğu gibi kriterlere göre hesaplanacak. Üretimi sırasında aldığı tahsisattan daha fazla karbon salan işletme, aradaki farkı satın almak zorunda kalacak.
Piyasa İşleyişi ve EPİAŞ Görevi
Tahsisatların alınıp satılabilmesi için ETS piyasası oluşturulacak. İlk satışlar birincil piyasada yapılacak, daha sonra işletmeler tahsisatları kendi aralarında ikincil piyasada alıp satabilecek.
Piyasanın işletilmesinde Enerji Piyasaları İşletme AŞ görev alacak. Tahsisatların elektronik ortamda ihracı, transferi ve teslimi ise oluşturulacak İşlem Kayıt Sistemi üzerinden gerçekleştirilecek.
İzin ve Raporlama Süreçleri
ETS kapsamındaki işletmeler faaliyetlerini sürdürebilmek için sera gazı emisyon izni almak zorunda olacak. İzin beş yıl geçerli olacak.
İşletmeler ayrıca bir önceki yılın emisyonlarını her yıl 30 Nisan'a kadar bildirecek. Bakanlık gerekli görürse bu süreyi bir aya kadar uzatabilecek. Raporların bağımsız ve akredite doğrulayıcı kuruluşlar tarafından kontrol edilmesi gerekecek.
Yaptırımlar ve Pilot Uygulama
Sistemin yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmeleri ciddi yaptırımlar bekliyor. Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu süresinde sunmayan bazı Kategori C tesisleri için ceza 6 milyon 274 bin 500 liraya kadar çıkabilecek.
Sera gazı emisyon izni olmadan ya da süresi dolmuş veya iptal edilmiş izinle faaliyet gösteren yüksek emisyonlu tesislerde ise ceza 12 milyon 549 bin liraya kadar ulaşabilecek.
Türkiye ETS'si ilk aşamada pilot uygulamayla başlayacak. Pilot dönemin kapsamı, süresi ve uygulama esasları Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenecek.