Türkiye'de Emeklilik Şartları ve BES ile İkinci Emeklilik İmtiyazları
Türkiye'de sigorta başlangıç tarihine göre farklılaşan emeklilik şartları ve Bireysel Emeklilik Sistemi ile ikinci gelir oluşturma detayları.
Türkiye'de sigorta başlangıç tarihine göre belirlenen emeklilik şartlarının yanı sıra, Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ile çalışanlara ve emeklilere ikinci bir emeklilik geliri elde etme imkânı sunuluyor.
Sigorta Tarihine Göre Şartlar
Türkiye'de emeklilik şartları sigorta başlangıç tarihine göre değişiklik göstermektedir. 1999 ile 2008 yılları arasında sigortalı olanlarda SSK kapsamında 7 bin gün prim ve kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı aranmaktadır.
2008 sonrası sigorta girişlerinde ise SSK için prim şartı 7 bin 200 güne yükselirken yaş şartı erkeklerde 61'e kadar çıkmaktadır. Bağ-Kur kapsamında ise kadın ve erkekler için 9 bin gün prim ödenmesi zorunludur.
SGK Dışında İkinci Emeklilik
Çalışanlar, SGK sistemindeki sigortalılıklarını sürdürürken tamamlayıcı bir emeklilik sistemine de dahil olabilmektedir. Bu sayede SGK'dan alınacak emekli aylığının yanında BES üzerinden ikinci bir emeklilik geliri oluşturulabilmektedir.
BES ve Otomatik Katılım Sistemi, çalışanların yanı sıra çalışma hayatında olmayan kişilerin de birikim yapmasına imkân sağlamaktadır. Gelecek dönemde uygulanması planlanan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin de benzer bir yapı sunması beklenmektedir.
BES Şartları ve Yaş Koşulu
BES'te emeklilik hakkı kazanabilmek için sistemde en az 10 yıl kalmak ve 56 yaşını doldurmak gerekmektedir. Bu durum, SGK şartlarından farklı bir takvimle erken emeklilik fırsatı sunabilmektedir.
Örneğin 2000 yılında SGK sistemine giren bir erkek çalışan, SGK şartlarına göre daha geç emekli olurken, BES'e aynı dönemde başlaması halinde 10 yıl ve 56 yaş koşulunu tamamlayarak BES'ten emeklilik elde edebilmektedir.
Katkı Payı ve Devlet Desteği
BES'te yatırılacak katkı payının miktarını tamamen katılımcı belirlemektedir. Aylık bütçeye göre belirlenen katkı payı ilerleyen süreçte artırılabilmekte ve ödenen tutarlara devlet katkısı da eklenmektedir.
Verilen örneğe göre aylık 1.000 lira ödeme yapan bir katılımcının hesabına 200 lira devlet katkısı eklenmektedir. Birikimler tercih edilen emeklilik fonlarında değerlendirilmektedir.
OKS ve Yeni Sistem Tasarısı
Otomatik Katılım Sistemi'nde çalışanların ücretlerinden her ay en az yüzde 3 oranında kesinti yapılarak emeklilik birikimi oluşturulmaktadır. Çalışanların bu sistemden ayrılma hakkı da bulunmaktadır.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nde ise OKS'ye benzer bir modelin uygulanması beklenmektedir. Bu sistemde çalışan katkısının yanı sıra devlet ve işveren katkısının da bulunması öngörülmektedir.
Birikimlerin Kullanımı
BES'te emeklilik hakkı elde edildiğinde birikimlerin kullanım şekline katılımcı karar vermektedir. Biriken ana para ve devlet katkısı toplu olarak alınabilmektedir.
İsteyen katılımcılar bu tutarları toplu almak yerine belirli bir süre boyunca düzenli ödeme şeklinde de değerlendirmeyi seçebilmektedir.