Tireli urgan ustası Raife Baysal ata mesleğini yaşatıyor

İzmir’in Tire ilçesinde unutulmaya yüz tutan geleneksel urgan yapımının son temsilcilerinden 66 yaşındaki Raife Baysal, 13 yaşından bu yana sürdürdüğü ata mesleğini modern tasarımlar ve çeşitli dekoratif ürünlerle geleceğe aktarıyor.

Çocuk yaşta başladığı zanaat

İzmir’in Tire ilçesinde yaşayan 66 yaşındaki Raife Baysal, unutulmaya yüz tutan geleneksel urgan yapımını sürdüren son temsilciler arasında yer alıyor.

Henüz 13 yaşındayken çarkın başına geçen Baysal, babaannesinden, amcalarından ve babasından devraldığı bu ata mesleğini yıllardır yaşatmaya devam ediyor.

Zahmetli üretim süreci

Bitki kabuklarından elde edilen doğal liflerin sopalarla dövülüp özel taraklardan geçirilmesiyle başlayan urgan üretimi çarkta halata dönüştürülüyor.

Geleneksel yöntemlerle yapılan bu üretimin oldukça zahmetli olduğunu belirten usta, zanaatın geçmişten günümüze uzanan kültürel bir miras olduğunu vurguluyor.

Tarihi ve stratejik önem

Tire’de üretilen halatların 1453 yılında İstanbul’un fethinde kullanıldığını ve gemilerin bu halatlarla karadan denize çekildiğini ifade ediyor.

Kurtuluş Savaşı döneminde de kullanılan urganların uçak gövdelerinde, kanatlarında, tekstil ve kağıt üretiminde değerlendirildiği biliniyor.

Modern tasarımlarla devam

Fabrikasyon ve ithal ürünlerin yaygınlaşmasıyla geleneksel urganın kullanım alanı daralsa da Baysal üretim anlayışını değiştirdi.

Artık çanta, şapka ve dekoratif ürünler hazırlayan usta, zanaatını günlük yaşamın bir parçası haline getirmeye çalışıyor.

Gelecek nesillere aktarım

Zanaatın zahmetli olması nedeniyle gençlerin mesleği tercih etmekte zorlandığını belirten Raife Baysal, oğluna da urgancılığı öğretti.

Atölyesini ziyaret eden öğrencilere mesleği tanıtan Baysal, gençlerin geleneksel üretim yöntemlerini öğrenmesinin önemine işaret ediyor.