Afrika'da Teknoloji Yatırımları ve Dijital Sömürgecilik Tartışmaları

Google, Microsoft, Meta ve Huawei gibi küresel teknoloji şirketleri ile Çin, Afrika kıtasına milyarlarca dolarlık teknoloji ve altyapı yatırımları gerçekleştiriyor. The Times ve New York Times analizlerine yansıyan bu yeni akın, verilerin toplanması ve yapay zekâ modellerinin eğitimi nedeniyle dijital sömürgecilik tartışmalarını beraberinde getirirken, altyapı eksiklikleri ve enerji yetersizliği büyümenin önünde engel oluşturuyor.

Google Afrika'ya yönelik 1 milyar dolarlık yatırım hedefini tamamlarken Batı Afrika'yı Portekiz'e bağlayan denizaltı kablosunu döşedi. Meta'nın yer aldığı konsorsiyum Afrika kıtasını çevreleyen dev bir denizaltı kablosu kurdu, Microsoft 117 milyon Afrikalıyı internete bağlamayı hedefliyor ve Starlink'in kıtada yaklaşık 500 bin kullanıcısı bulunuyor. Yapay zekâ alanında ise Çin'in ücretsiz ve değiştirilebilir modelleri hızla yayılırken, Afrikalı politika yapıcılar Çin modellerini kullanmanın ev sahibi olmak, Amerikan modellerini kullanmanın ise ev kiralamak gibi olduğunu belirtiyor.

Akademisyenler ve uzmanlar yaşanan süreci dijital sömürgecilik olarak tanımlayarak Afrikalıların verilerinin küresel şirketlerin eline geçmesini ve yapay zekâ modellerini eğitmek için düşük ücretlerle çalıştırılmalarını eleştiriyor. Google Afrika Bölgesi Genel Müdürü Alex Okosi ise bu iddialara karşı çıkarak durumun kesinlikle dijital sömürgecilik olmadığını savunuyor. Nijerya ve Güney Afrika kişisel verilerin ülke içinde tutulmasını şart koşarken, Nijerya Meta, X ve Alphabet'i piyasa güçlerini kötüye kullandıkları iddiasıyla soruşturuyor. Öte yandan Kenya Cumhurbaşkanı William Ruto, 1 milyar dolarlık veri merkezi projesinin tek merkezi çalıştırmak için ülkenin yarısının elektriğini kesmek gerekeceği gerekçesiyle askıya alındığını açıkladı.