Fransa'nın köklü protesto kültürü ve son olaylar

Fransa'da yaşam maliyetleri ve okullardaki olumsuz koşulları protesto etmek amacıyla düzenlenen gösterilerin şiddet olaylarına dönüşmesi ve polisle yaşanan çatışmalar sonucunda son dönemde binlerce kişi gözaltına alındı. Görev süresi sona eren Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron yaşanan yıkımı kınarken, tarihçiler bu durumun 1789 devrimine kadar uzanan köklü bir sivil itaatsizlik geleneğinin parçası olduğunu belirtiyor.

Fransa'da son haftalarda artan yaşam maliyetleri ve okullardaki yetersiz koşullara karşı yüz binlerce kişinin katıldığı barışçıl yürüyüşlerin yanı sıra şiddet olayları da yaşandı. Sadece bir cumartesi günü, ülke genelinde göstericilerle polis arasında çıkan çatışmalarda en az 2 bin 400 kişi gözaltına alındı; olaylarda araçlar ateşe verildi, kamu binaları basıldı, mağazalar yağmalandı ve tarihi bir belediye binası alevlere teslim oldu.

Yaşananların ardından görevdeki Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron pazar günü yaptığı açıklamada şiddet eylemlerini eleştirerek, "Fransızlar bunu Fransa'ya nasıl yapabilir? Hiçbir şey yıkımı haklı çıkaramaz, hepimiz öfke ve utanç hissediyoruz" ifadelerini kullandı. Uzmanlar ve insan hakları savunucuları ise polisin son bir aydır lastik mermi atarları ve ses bombaları gibi aşırı sert taktikler uyguladığını iddia ediyor.

Tarihçiler ve siyaset bilimciler, Fransa'daki kitlesel protestoların ve sivil katılımın 1789'da monarşiyi deviren devrime dayanan köklü bir geleneğe sahip olduğunu vurguluyor. Anayasal güvence altında bulunan gösteri hakkı, Fransız toplumunda sadece oy vermekten öte, elitlerin halkın sesini duymasını sağlayan temel bir değer olarak kabul ediliyor.

Siyaset bilimci Fabien Jobard ve araştırmacı Della Sudda, son haftalardaki gözaltı sayısının yaklaşık 8 bine ulaştığını ve bu rakamın geçmişteki tarihi figürleri katbekat aştığını, bununla birlikte kamu ile hükümet arasındaki güvensizliğin de giderek arttığını belirtiyor.