TÜBİTAK Bilim Genç Makalesi Sosyal Medyanın Risklerini Ele Aldı

TÜBİTAK Bilim Genç tarafından yayımlanan yeni bir makalede, sosyal medyanın bireyler ve toplum üzerindeki olumsuz etkileri ile riskleri kapsamlı bir şekilde ele alındı. Çalışmada yankı odaları, filtre balonları, dezenformasyon ve gözetim kapitalizmi gibi başlıca dijital sorunlar değerlendirildi.

TÜBİTAK Bilim Genç'te yayımlanan makalede, sosyal medyanın yol açtığı sorunlar arasında en çok tartışılan konulardan biri olan yankı odası etkisi incelendi. Araştırmalara göre bireylerin kendi görüşlerine yakın hesapları takip etmesi ve aynı fikirlerin sürekli tekrarlandığı bir bilgi ortamında kalması toplumsal kutuplaşmayı artırabiliyor. Cass Sunstein, bu durumun demokrasinin işleyişi açısından riskler taşıdığına dikkat çekerek farklı görüşlerle karşılaşabilmenin önemini vurguluyor.

İnternette içeriklerin algoritmalar tarafından belirlenmesi, Eli Pariser'in filtre balonu kavramıyla açıklanıyor. Kullanıcıların geçmiş davranışlarına göre seçilen içeriklerle karşılaşması farklı görüşlere erişimi sınırlandırabiliyor. Ayrıca Oxford University Press'in 2025 yılında "öfke tuzağı" anlamına gelen "rage bait" kavramını yılın kelimesi seçmesi, platformlardaki etkileşim odaklı algoritmaların öfke duygusunu nasıl tetiklediğini gösteriyor.

Sosyal medya platformları bilgiye hızlı erişim sağlasa da yanlış bilgilerin yayılmasına ve dezenformasyona zemin hazırlayabiliyor. Birleşmiş Milletler'in 2024 tarihli Küresel Bilgi Bütünlüğü İlkeleri ile UNESCO'nun rehberleri bu ortamlarda dezenformasyon ve nefret söylemiyle mücadele edilmesi gerektiğini vurguluyor. Nottingham Trent Üniversitesinden psikolog Mark Griffiths ise bağımlılıkların sosyal medyanın aşırı kullanımını da kapsadığını belirtiyor.

Utrecht Üniversitesinden Jose van Dijck sosyal medyanın kullanıcı davranışlarını şekillendiren sistemler olduğunu belirtirken, Harvard Business School'dan Shoshana Zuboff kullanıcı verilerinin ekonomik değere dönüşmesini gözetim kapitalizmi olarak tanımlıyor. Çalışmada ayrıca dijital eşitsizlikler ve gençler ile çocuklar için siber zorbalık gibi yeni riskler de ele alındı.