Turritopsis dohrnii denizanası ölümden kaçıp nasıl gençleşiyor

Bilim insanları, Turritopsis dohrnii adı verilen küçük ve saydam denizanası türünün ağır stres altında kaldığında hücrelerini yeniden kök hücre benzeri bir duruma dönüştürerek yaşam döngüsünü geriye sardığını ve gençleşebildiğini inceliyor.

Turritopsis dohrnii adlı küçük ve saydam denizanası türünü öldürmek oldukça zor. Teksas A&M Üniversitesi Galveston kampüsünden deniz biyoloğu Maria Miglietta, bu canlıları kesti, kaynattı, aç bıraktı, bulundukları tanklara aşırı miktarda tuz ekledi ve onları tatlı suya bıraktı; ancak canlılar her defasında ölümden kaçmayı başardı. Ağır stres altındayken hareket etmeyi bırakıp tankın dibine çöken canlılar, yetişkin denizanalarının görünümünden sıyrılarak hücre kümelerine dönüşüyor. Bir ila üç gün içinde bu hücre kümesinden yaşam döngüsünün erken evrelerinden biri olan polip oluşuyor ve polip büyüyerek yeni yetişkin denizanalarının ortaya çıkacağı bir koloni meydana getiriyor. Miglietta, ölmeyen tek bir denizanasından yüzlerce yeni denizanası oluşturabilecek bir koloni elde edildiğini ve ortaya çıkan her yeni denizanasının da aynı gençleşme sürecini yaşayabildiğini belirtiyor.

Bilim insanları Turritopsis dohrnii türünün ölümden kaçmasını sağlayan genetik ve moleküler süreçleri araştırarak bu sırların çözülmesiyle insanlarda da benzer süreçlerin tetiklenip tetiklenemeyeceğini anlamayı hedefliyor. Johns Hopkins Üniversitesinde çocuk onkoloğu olan Michael Koldobskiy, bu mekanizmaların yenileyici biyoloji alanında yaşlanmayla ilişkili bozulmaları tersine çevirmek için kullanılabileceğini ancak insan sağlığı için uygulamanın henüz çok uzak bir hedef olduğunu ifade ediyor. Bu gençleşme yeteneğinin ardındaki mekanizma ilk kez 1992'de İtalyan bir bilim insanı tarafından fark edildi. Salento Üniversitesinden biyolog Stefano Piraino, yetişkin evredeki bazı dokuların transdiferansiyasyon adı verilen bir süreçle yeniden kök hücre benzeri bir duruma dönüştüğünü keşfetti.