Hal Kanunu taslağı Meclis'te: Üretici örgütleri ve uzmanlar düzenlemeyi yetersiz buldu

Sebze ve meyve ticaretini düzenleyen 2012 tarihli Hal Kanunu’nda değişiklik öngören taslak Meclis gündemine taşındı. Gıda fiyatlarındaki fahiş artışlara çözüm olarak sunulan düzenleme, küçük üreticinin korunmaması ve büyük alıcıların piyasadaki gücünün sınırlandırılmaması nedeniyle üretici örgütleri ve uzmanlar tarafından yetersiz bulundu.

Meclis gündemine gelen yeni Hal Kanunu taslağı, semt pazarları ve hallerde üretici örgütlerine ayrılan yer oranının bakanlık yetkisiyle yüzde 20’den yüzde 30’a çıkarılmasını öngörüyor. Taslak kapsamında ayrıca üretici örgütleri üzerinden pazarlanan ürün bedellerinden gelir vergisi stopajının kaldırılması ve hal kurmak isteyen üretici örgütlerine bedelsiz Hazine arazisi tahsis edilmesi planlanıyor. Hal dışı tüccarların Ticaret Bakanlığı’ndan zorunlu yetki belgesi alması, teminat uygulaması getirilmesi ve komisyoncular ile aynı hal içindeki tüccarlar arası alım satımların yasaklanması da maddeler arasında yer alıyor. Piyasa bozucu eylemlere yönelik ceza yetkisi belediyelerden Ticaret Bakanlığı’na devredilirken, stokçuluktan ceza alanların desteklerden üç yıl yararlandırılmaması, perakendecilerin mallarının yüzde 20’sini üretici örgütlerinden almasının zorunlu kılınması ve depolama için kira ile nakliye desteği verilmesi öngörülüyor.

Halciler Federasyonu Başkanı Yüksel Tavşan, düzenlemenin çiftçileri kötü niyetli alıcılardan koruyacağını ve şeffaflık ihtiyacını karşılayacağını belirtirken, sağlıklı işleyiş için seçilmiş ürünlerde arz-talep dengesine yönelik planlama yapılması gerektiğini savundu. Çiftçi-Sen Örgütlenme Sekreteri Adnan Çobanoğlu ise taslakta küçük üretici lehine bir yapı olmadığını, öncelikle antidemokratik kooperatifçilik yasasının değiştirilmesi ve hasat dönemlerinde gümrük vergisiz ürün ithalatından vazgeçilmesi gerektiğini ifade etti. Tarım ekonomisi uzmanı Prof. Tayfun Özkaya büyük alıcılar karşısında üretici örgütlülüğü için sürekli teşviklerin şart olduğunu vurgularken, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Murat Kapıkıran taslağın katılımcılıkla hazırlanmadığını ve kooperatiflerin kamu idaresince toplum yararı gözetilerek yürütülmesi gerektiğini belirtti.