Küresel akaryakıt piyasasında dizel ve benzin fiyat makası açılıyor
Küresel akaryakıt piyasasında dizel fiyatları, benzin fiyatlarına kıyasla artış hızında ve oranında önemli bir açılma yaşamaya devam ediyor.
Küresel akaryakıt piyasasında son 12 ayda benzin fiyatları ortalama yüzde 19,38 artarken, dizeldeki artış yüzde 32,86'ya ulaştı ve yakıtlar arasındaki makas açıldı.
Küresel Piyasada Dizel ve Benzin Ayrışması
Küresel akaryakıt piyasasında benzin fiyatlarının gölgesinde kalan dizel, fiyat yarışında öne geçiyor. Dünyanın 175 ülkesini kapsayan fiyat endeksine göre, küresel ortalama dizel fiyatı son üç ayda benzinden yaklaşık 5 puan daha hızlı arttı.
Türkiye'deki Fiyat Artışları
Türkiye de bu küresel ayrışmanın belirgin biçimde görüldüğü ülkeler arasında yer alıyor. 31 Ağustos itibarıyla Türkiye'de benzinin üç aylık fiyat artışı yüzde 14,3 olurken dizelde artış yüzde 21'e çıktı ve dizel benzinden 6,7 puan daha hızlı zamlandı.
Ekonomik Rolü ve Talep Esnekliği
Dizelin benzinden hızlı yükselmesi tesadüf değil. Benzin binek araçlarda kullanılırken dizel kamyon, gemi, tren ve iş makinelerinde kullanılıyor. Bu nedenle dizel talebi fiyat yükseldiğinde bile kolayca düşmüyor ve arz kesintileri fiyatlara daha hızlı yansıyor.
Rafineri Sıkışıklığı ve Crack Spread
Son dönemdeki fiyat hareketinin en önemli özelliği ham petrol ile rafine ürün fiyatları arasındaki ayrışma. Piyasada ham petrolden ziyade rafineri kapasitesi sıkışıyor ve ABD'de dizel crack spread ağustos ayında varil başına 100 doların üzerine çıktı.
Ülkelere Göre Değişen Tablo
Avrupa'nın büyük ekonomilerinde de benzer bir ayrışma dikkat çekiyor. Almanya, Fransa, Polonya ve Macaristan gibi ülkelerde dizel fiyatları benzine kıyasla daha yüksek oranlarda artış gösterdi.