Mahfi Eğilmez'den reel sektörün döviz açığına yönelik makroekonomik risk uyarısı
Reel sektör firmalarının net döviz açığının yüksek seviyelere ulaştığını belirten iktisatçı Mahfi Eğilmez, bu durumun ekonomi genelinde bir riske dönüşebileceğini vurguladı.
İktisatçı Mahfi Eğilmez, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın Temmuz 2026 verilerine dayanarak reel sektör firmalarının net döviz açığının 210,8 milyar dolara ulaştığını ve bu durumun makroekonomik bir risk oluşturabileceğini açıkladı.
Döviz Açığı ve Risk Mekanizması
İktisatçı Mahfi Eğilmez, kişisel blogundaki yazısında şirketlerin döviz açık pozisyonuna ilişkin değerlendirmeler yaptı. Bir şirketin döviz cinsinden borç taşımasının tek başına risk oluşturmadığını, asıl riskin döviz yükümlülüklerinin döviz gelirlerini aşmasıyla ortaya çıktığını belirtti.
Şirketin 100 milyon dolarlık döviz borcuna karşılık 30 milyon dolar döviz geliri olması durumunda 70 milyon dolarlık net döviz açığı oluştuğunu ifade eden Eğilmez, kur yükseldiğinde borcun Türk Lirası karşılığının artacağını ve bilançoların olumsuz etkileneceğini aktardı.
Makroekonomik Risk Boyutu
Tek bir şirket açısından yönetilebilir olabilecek döviz riskinin, çok sayıda şirketin aynı anda açık pozisyon taşıması halinde ekonomi genelinde makroekonomik riske dönüşebileceğini söyledi.
Kur artışlarının şirket bilançolarını bozabileceğine, kredi riskini yükseltebileceğine ve yatırımlarla istihdam üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğine dikkat çekti.
2001 Krizi Deneyimi
Türkiye'nin 2001 krizinde benzer bir mekanizmanın etkilerini yaşadığını hatırlatan Eğilmez, 2001 krizinde bankacılık sektörünün döviz açık pozisyonunun önemli bir kırılganlık unsuru olduğunu vurguladı.
BDDK verilerine göre bankaların döviz pozisyonu açığının 19 Şubat 2001 itibarıyla 15,2 milyar dolar olduğunu ve dalgalı kur sistemine geçişin ardından yaşanan sert değer kaybının bilançoları olumsuz etkilediğini aktardı.
Güncel Veriler ve Sektörel Durum
Günümüzde bankacılık sisteminin 2001 döneminden farklı bir yapıya sahip olduğunu ancak bu kez reel sektör şirketlerinin döviz açık pozisyonunun dikkat çekici seviyeye ulaştığını belirtti.
TCMB'nin Temmuz 2026 verilerine göre reel sektör firmalarının 190,4 milyar dolarlık döviz varlığına karşılık 401,2 milyar dolar döviz yükümlülüğü bulunduğunu ve net döviz pozisyonu açığının 210,8 milyar dolar seviyesinde olduğunu kaydetti.
Kapsamlı Değerlendirme Gerekliliği
Eğilmez, 210,8 milyar dolarlık net açığın tek başına bir kriz göstergesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Şirketlerin döviz gelirlerinin, ihracat performanslarının, borçların vadesinin ve kur riskinden korunma araçlarının birlikte ele alınması gerektiğini belirterek, reel sektörün döviz açığının yakından takip edilmesi gereken bir gösterge olduğunu ifade etti.