Süper El Niño tarımda arz şokunu büyütecek ve küresel fiyatları tetikleyecek

2026 sonbahar-kış döneminde etkili olması beklenen Süper El Niño, tarım ürünlerinde arz şoklarına ve küresel gıda emtia fiyatlarında yüzde 14-16'lık artışlara yol açma riski taşıyor. Uzmanlar, aşırı sıcaklıkların aynı zamanda ciddi bir insani maliyet doğurabileceğine dikkat çekiyor.

Tarihsel El Niño Beklentisi

Meteoroloji uzmanlarına göre 2026 sonbahar-kış döneminde çok güçlü bir El Niño yaşanma ihtimali yüzde 90'ın üzerinde seyrediyor. Ekim-aralık dönemi için ise 1950'den bu yana kaydedilen en güçlü olayları aşabilecek tarihsel bir olasılık yüzde 75 olarak öngörülüyor.

Gıda Emtia Fiyatlarında Artış

Küresel tarım stratejileri danışmanlık şirketi Beroe'nin değerlendirmelerine göre uzun sürebilecek bir El Niño, gübre kıtlığı, yüksek enerji maliyetleri ve jeopolitik gerilimlerle birleşerek küresel gıda emtia fiyatlarında yüzde 14-16'lık bir artışa katkıda bulunabilir.

Ürün Bazında Tedarik Riskleri

Etkinin buğday, mısır, pirinç, kahve, şeker, kakao, soya ve palm yağında ortaya çıkması bekleniyor. Batı Afrika'daki aşırı yağışlar ve hastalık baskısının eklenmesiyle kakao en yüksek kısa vadeli tedarik riskini barındıran ürünlerin başında geliyor.

Bölgesel Şeker ve Palm Yağı Dinamikleri

Şeker tarafındaki riskler daha bölgesel kalırken, palm yağında asıl baskının 2027 yılında belirginleşmesi bekleniyor. Malezya ve Tayland'daki yaşlanan plantasyonlar ile biyodizel talebi fiyat görünümünü doğrudan belirleyecek.

Gıda Lojistiği ve Taşımacılık

Kuraklığın nehir ve kanal taşımacılığı üzerindeki olumsuz etkisi lojistik maliyetlerini artırabiliyor. Panama Kanalı'ndaki geçiş kapasitesindeki düşüş de gıda ve emtia ticareti açısından ek bir kırılganlık unsuru oluşturuyor.

Aşırı Sıcaklıkların İnsani Maliyeti

University of Chicago bünyesindeki Climate Impact Lab araştırmacıları, mevcut Süper El Niño'nun sıcaklık etkileriyle 451 bine kadar ek ölüm yaşanabileceğini hesapladı. Karalar üzerindeki sıcaklıkların normalin üzerine çıkması bekleniyor.

Ülkelere Göre Ek Ölüm Tahminleri

Eylül 2026-Şubat 2027 döneminde en yüksek ek ölüm tahminleri Nijerya, Endonezya ve Sudan için yapıldı. Ayrıca Filipinler, Vietnam, Tayland, Kamboçya, Hindistan ve Pakistan için de benzer şekilde uyarılar verildi.