Liselilerden yapay zeka destekli dizi ve şiddet araştırması
Kabataş Erkek Lisesi öğrencilerinin yapay zeka kullanarak yaptığı araştırma, popüler Türk dizilerindeki tekrar izlenen sahnelerin yaklaşık üçte birinde şiddet unsuru olduğunu ortaya koydu.
Kabataş Erkek Lisesi öğrencileri Bora Candan ve Onur Yıldırım'ın yapay zeka desteğiyle hazırladığı bilimsel araştırma, popüler Türk televizyon dizilerinin tekrar izlenen sahnelerinin yaklaşık üçte birinde kadına yönelik şiddet unsurları bulunduğunu ortaya koydu. Uluslararası dergide yayınlanan bu kapsamlı proje, çeşitli ödüllere layık görüldü.
Uluslararası Dergide Yayınlanan Proje
Kabataş Erkek Lisesi öğrencileri Bora Candan ve Onur Yıldırım tarafından felsefe öğretmeni Özgür Aydemir'in rehberliğinde hazırlanan araştırma, Haziran 2026'da International Journal of Social Science Research dergisinde yayımlandı.
Türk Toplumunda Kadına Yönelik Şiddetin Sosyolojik Analizi başlıklı çalışma, 10. Üsküdar Üniversitesi Bilim ve Fikir Festivali'nde yaklaşık bin proje arasından dereceye girmeyi başardı.
Yapay Zeka ve Medya Analizi Yöntemi
Sosyoloji, istatistik ve yapay zekayı bir araya getiren araştırmada, YouTube'un kullanıcılar tarafından en çok geri sarılarak tekrar izlenen anlara ilişkin verilerinden yararlanılarak popüler dizi sahneleri belirlendi.
Seçilen sahnelerin 90 saniyelik bölümleri yapay zeka yardımıyla metne dönüştürülerek psikolojik, fiziksel ve ekonomik şiddet unsurları bakımından sınıflandırıldı.
Yalı Çapkını Dizisinde Manuel Doğrulama
Yalı Çapkını dizisinin ilk 20 bölümünden seçilen 108 sahne üzerinde gerçekleştirilen manuel doğrulamada, yapay zeka destekli sınıflandırma sisteminin doğruluk oranı yüzde 89 olarak ölçüldü.
Dört popüler televizyon dizisinin en çok tekrar izlenen sahnelerinin incelendiği bu süreçte, sahnelerin yaklaşık üçte birinde kadına yönelik şiddet unsurlarına rastlandığı tespit edildi.
Öğretmenler Üzerinde Farkındalık Ölçeği
Araştırmanın ikinci bölümünde, öğretmenlerin kadına yönelik şiddet konusundaki farkındalıklarını ölçmek amacıyla 15 maddelik Kadına Yönelik Şiddet Ölçeği geliştirildi.
Milli Eğitim Bakanlığının izniyle Beşiktaş ilçesinde rastgele seçilen 109 öğretmene uygulanan ölçekten elde edilen veriler SPSS 27 programı aracılığıyla analiz edildi.
Öğretmen Farkındalığı ve Demografik Bulgular
Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin genel olarak kadına yönelik şiddet konusunda yüksek farkındalığa sahip olduğu, kadın öğretmenlerin ise şiddete karşı daha duyarlı olduğu görüldü.
Erkek öğretmenlerin televizyon dizilerinden daha fazla etkilendiği, ayrıca mesleki kıdem arttıkça dizilerden etkilenme düzeyinin yükseldiği ve şiddete ilişkin duyarlılıkların azaldığı belirlendi.
Uzman Desteği ve Önerilen Çözümler
Araştırmanın yapay zeka metodolojisi, Doç. Dr. Şebnem Özdemir ile gerçekleştirilen görüşmeler doğrultusunda şekillendirildi ve toplumsal sorunların analizinde yapay zekanın etkin kullanımını gösterdi.
Genç araştırmacılar, dizilerdeki şiddet sahnelerine kısıtlamalar getirilmesini, yapay zeka destekli içerik denetimlerinin yaygınlaştırılmasını ve senaristlere eğitimler verilmesini önerdi.