Sosyal izolasyon yaşlılarda demans riskini yüzde 50 artırıyor

Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar, yalnızlık ve sosyal izolasyonun yaşlı bireylerin fiziksel ve nörobilişsel sağlığını doğrudan tehdit ettiğini belirterek, demans riskinin yaklaşık yüzde 50 oranında arttığına dikkat çekti.

Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar, fiziksel olarak tek başına yaşamak ile duygusal ve sosyal süreçlerin birbirinden farklı kavramlar olduğunu vurguladı. Güçlü bir sosyal ağa, zihinsel uğraşlara ve fiziksel aktiviteye sahip yaşlı bireylerin sağlıklarını koruyabildiğini belirten Yaşar, eş kaybı, emeklilik ve hastalıkların sosyal çevreyi daraltarak sosyal izolasyona yol açtığını ifade etti.

Araştırmalara göre sosyal bağlantı eksikliği ve kronik izolasyon, günde 15 adet sigara içmekle eşdeğer düzeyde erken ölüm riski taşıyor. 2025 yılında Aging Clinical and Experimental Research dergisinde yayımlanan 86 çalışmayı kapsayan bir meta-analiz, sosyal izolasyonun tüm nedenlere bağlı ölüm riskini yüzde 35 artırdığını ortaya koydu. Ayrıca tıbbi literatür, sosyal bağlantı eksikliğinin kalp hastalığı riskini yüzde 29, inme riskini ise yüzde 32 artırdığını gösteriyor.

Sosyal etkileşim eksikliğinin beyindeki nöral ağların yeterince uyarılmamasına neden olduğunu belirten Dr. Yaşar, kronik yalnızlık ve sosyal izolasyonun yaşlılarda demans gelişme riskini yaklaşık yüzde 50 artırdığını kaydetti. Tek başına yaşayan yaşlılarda unutkanlık ve bilişsel gerilmenin evde ikinci bir gözlemci olmaması nedeniyle geç fark edildiğini aktaran Yaşar, şiddetli depresyonun zihinsel yavaşlamaya yol açarak "Pseudodemans" (Yalancı Demans) tablosu oluşturabileceğini bildirdi.

TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre, tek başına yaşayan yaşlıların yüzde 14,3'ünün aynı ilde ikamet eden bir çocuğu bulunmuyor. Bu durumdaki aileler için uzaktan takibin şart olduğunu belirten Yaşar; telefonlara geç dönme, dışarı çıkmayı reddetme, konuşmaları kısa kesme, ses tonunda donukluk ve kişisel hijyenin ihmal edilmesi gibi durumların önemli kırmızı çizgiler olduğunu vurguladı.